TIJD VOOR EEN DONORWET DIE WÉL WERKT

Waarom een andere donorwet?

De wachtlijst en wachttijd voor donororganen in Nederland is onacceptabel lang. Er overlijden jaarlijks bijna 150 patiënten op de wachtlijst omdat een donororgaan te laat komt. Nu is de Eerste Kamer aan zet om zich uit te spreken over het Actief Donor Registratiesysteem. In september 2016 heeft de Tweede Kamer vóór een andere donorwet gestemd. Het belangrijkste doel: een oplossing voor het maatschappelijk probleem van het grote tekort aan postmortale donororganen. Een ruime meerderheid van de Nederlanders (61 procent) is vóór deze nieuwe donorwet, zo blijkt ook uit een peiling van Maurice de Hond (2016).

Keuze niet vastgelegd

Een meerderheid van de Nederlanders staat er positief tegenover om zelf organen af te staan na de dood, maar bijna 9 miljoen Nederlanders hebben dit niet vastgelegd in het donorregister. En dat is precies het probleem. Want als deze wens niet is geregistreerd, dan moeten nabestaanden deze keuze maken op het moeilijke moment van overlijden. In die situatie zegt een meerderheid van de nabestaanden ‘nee’ tegen orgaandonatie. Hierdoor gaan onnodig veel donororganen verloren. Als iemand wél als donor is geregistreerd, gaan de nabestaanden in vrijwel alle gevallen akkoord.

#laatjehartspreken

Argumenten voor en tegen

Sommige tegenstanders zijn bang voor minder zelfbeschikking van mensen. Met een Actief Donor Registratiesysteem hebben mensen juist meer zelfbeschikking. Want nu beslis je feitelijk alléén zelf als je je keuze hebt vastgelegd, en anders beslissen de nabestaanden.

Vaak wordt gezegd dat met meer voorlichting en het verbeteren van procedures in ziekenhuizen het aantal donoren kan worden vergroot. Dit is te eenvoudig geredeneerd: de afgelopen jaren is hier al veel aan gedaan maar met te beperkt resultaat. Het rapport ‘Orgaandonatiesystemen in de EU’ toont aan dat landen met een opt-out-systeem meer postmortale orgaantransplantaties realiseren, altijd in combinatie met aanvullende maatregelen, zoals een betere coördinatie, medische infrastructuur, een publiekscampagne en trainingen voor het donatiegesprek. Nederland heeft deze aanvullende maatregelen op orde, maar verliest veel aan efficiëntie in de donatieketen door het huidige opt-in-systeem.

Tegenstanders verwijzen naar het aantal verkeersdoden in andere landen dat het aantal postmortale orgaandonaties positief zou beïnvloeden. Dit gaat echter niet op. Het aantal verkeersdoden in Spanje en Nederland ligt bijna op vergelijkbaar niveau terwijl Spanje bijna driemaal zoveel postmortale donoren heeft.

Sommigen zien de oplossing in nieuwe technieken zoals machineperfusie. De oplossing ligt volgens transplantatieartsen echter in een beter donatiesysteem en niet in de manipulatie van donororganen met een slechte kwaliteit.

Tijd voor een donorwet die wél werkt

Het is tijd voor échte verbetering. Het aantal donoren is in 2015 en 2016 verder afgenomen en ligt nu ruim onder het niveau van vóór het Masterplan Orgaandonatie uit 2008 en alle inspanningen die daaruit voortkwamen. Het aantal inschrijvingen in het Donorregister blijft al jaren steken op zo’n 40 procent. Transplantatieartsen onderschrijven dat een ander systeem het aantal registraties en het aantal orgaandonoren wel degelijk verhoogt.
Tijd voor een nieuwe donorwet die wél werkt. Want:

Het legt de keuze bij het individu zelf in plaats van bij de nabestaanden (zelfbeschikkingsrecht)

Het redt levens: in landen met een andere donorwet worden meer donororganen getransplanteerd dan in Nederland

Hierdoor leggen meer mensen hun keuze vast; dit neemt hiermee de last voor deze keuze weg bij nabestaanden en medisch personeel

In een Actief DonorRegistratiesysteem wordt elke Nederlander vanaf 18 jaar die zich na herhaalde oproepen niet laat registreren in het Donorregister, geregistreerd als ‘geen bezwaar’ tegen orgaandonatie. Iedereen wordt expliciet van de registratie op de hoogte gebracht. De keuze kan elk moment worden herzien. Voor meer informatie over de nieuwe wet, zie ook de Veel gestelde vragen.

Meerderheid Nederlanders vóór andere donorwet

Bijna alle Nederlanders (88 procent) wil een donororgaan ontvangen als de noodzaak daar is. 61 procent staat er positief tegenover om zelf organen af te staan na de dood. Een peiling van Maurice de Hond (januari 2016) bevestigt dat ook een meerderheid van de Nederlanders (61 procent) vindt dat het Actief DonorRegistratiesysteem moet worden ingevoerd. Dit is een stijging van 5 procent ten opzichte van een vergelijkbare peiling uit 2012.

#laatjehartspreken

De noodzaak is hoog

Er staan ruim 1.000 mensen op de wachtlijst voor een donororgaan. Jaarlijks overlijden bijna 150 mensen omdat een donororgaan te laat komt. Daarnaast worden jaarlijks mensen van de wachtlijst afgehaald omdat hun conditie zo verslechterde dat ze niet meer transplantabel waren (in 2015 ging het om 100 mensen). Maar er zijn meer mensen die een donororgaan nodig hebben, naast de mensen die op de wachtlijst voor een donororgaan staan. De criteria om op deze wachtlijst te komen zijn streng: je moet dood- en doodziek zijn om een nieuw orgaan te krijgen, maar ook zo gezond dat je de ingreep en de periode erna kunt overleven. Eerder kunnen transplanteren redt levens én biedt mensen die een donororgaan nodig hebben een veel beter levensperspectief.

Deze oproep wordt ondersteund door veel mensen die onnodig lang wachten op een donororgaan, hun naasten, vele medische professionals betrokken bij orgaandonatie en -transplantatie en de meerderheid van Nederland die voor een Actief Donor Registratiesysteem is, betrokken gezondheidsfondsen en patiëntenverenigingen.

Een initatief van: